Khủng hoảng kinh tế: vậy sáng kiến mà đã 5 năm!.

May mà lịch sử chẳng thể quay lại. Trong tiếng Việt mình, “tham” thường đi với “gian”. Song, biết đâu được đấy chính là biểu hiện sự bất bình đối với tính hám lợi, máu tham của nhiều đại gia trên thị trường tài chính ngân hàng. Nói “KHÔNG” trong trường hợp này là giúp thế giới tài chính nhà băng tránh được gian nguy về sau vậy. Vậy mà, đến thời điểm ấy, cách nay đúng 5 năm, Lehman Brothers ngập ngụa trong các giao kèo thế chấp hiểm nguy, quá tay cung cấp những khoản tín dụng khổng lồ cho ngành bất động sản… Chới với, lãnh đạo nhà băng này không ngớt xin được cứu vớt.

Nguyễn Quang Bình (*) Lehman Brothers là nhà băng thương mại có tuổi đời 158 năm. Giới chóp bu nhà băng nhìn quanh, tự nhủ không biết khi nào đến phiên mình! Sự sụp đổ của Lehman Brothers đã thực sự là một cơn địa chấn có cường độ cực mạnh, tạo nên những đợt sóng thần quét theo nhiều nhà băng kinh doanh tại châu Âu. Giới chính trị gia và tài chính-ngân hàng bấy giờ vẫn tin rằng dù tình trạng đến nước nào đi nữa, chính quyền liên bang cũng sẽ ra tay tháo gỡ vì uy danh và niềm tự hào của nền tài chính-nhà băng nước này.

Ở một nghĩa tử tế nhất của từ này, “gian” là “làm bậy”, làm sai với quy luật, của sự vật hiện tượng và của lương tâm. Nhiều người vẫn xem nó là cây đa cây đề trong ngành vì đã từng vượt qua bao cơn sóng gió, trong đó có cuộc Đại khủng hoảng ở những năm thuộc thập niên 30 của thế kỷ trước. Làm sai quy luật là “gian”, “gian” ắt phải gặp “nguy” là đúng rồi.

Trong đó, thiệt hại “ròng” cho đến nay thử hỏi gần 15 tỉ euro… Ngay tại nước ta, chính phủ đã phải tung ra gói kích cầu năm 2009 gồm 8 tỉ đô la Mỹ, trong đó dành 1 tỉ đô la để hỗ trợ lãi suất. Lắm người cho rằng nếu ông ấy “Ừ”, bong bóng giá càng phình to chưa biết đến mức nào, thị trường chứng khoán thế giới, bất động sản và nhiều thị trường hàng hóa khác sẽ như con ngựa bất kham; hệ thống tài chính sẽ không tài nào kiểm soát nổi.

Nhưng. Và một lúc nào đó, nó sẽ sụp đổ, tang thương hơn, vô phương cứu chữa. Thế là Lehman Brothers phải phá sản.

Ví thử như ở thời điểm ấy, vị tổng thống Mỹ gật đầu cứu Lehman Brothers thì tình hình nay chắc sẽ khác đi nhiều.

Biết đâu rằng, nhờ vị tổng thống kia nói “không”, những góc khuất, bất minh của hệ thống tài chính ngân hàng nhiều nơi trên thế giới ngày càng được phơi bày; những trận đi đêm vì lợi nhuận giữa các nhà băng kinh dinh và giới đầu cơ tài chính dần dần bị phát hiện; những móc ngoéo sở hữu chéo trong ngành nhà băng giữa nhiều đại gia được đưa ra ánh sáng và ngăn chặn kịp thời… Thế giới đã trả giá khá đắt cho cái lắc đầu ấy.

Một quyết định phũ phàng. ___________________________________ (*) Giám đốc Công ty TNHH CTA Việt Nam.

Ngạn ngữ Pháp có câu : Cái gì cũng “với chữ ‘nếu’ và ‘nhưng’, thì cả thành phố Paris nhét vào cái chai còn được” (Avec des “si” et des “mais”, on mettrait Paris dans une bouteille). Như đối với Vương quốc Bỉ, nước này đã liên tiếp đưa ra các gói cứu trợ, kích cầu tổng cộng lên đến 26 tỉ euro tính từ năm 2008 đến 2012. Tổng thống Mỹ bấy giờ, George Bush (con) đã cắn răng tuyên bố “KHÔNG”, sẵn sàng cho nhà băng tiếng tăm này phá sản.

Cả thế giới tài chính-nhà băng đi từ ngỡ ngàng đến náo loạn. Một loạt ngân hàng danh tiếng mới hôm qua đây vẫn còn rần rần cung cấp tín dụng cho các hãng kinh dinh hàng hóa, các tay trùm bất động sản…như Fortis, Dexia, rồi KBC… Tiếp theo là hàng loạt nhà nước đều “dính chấu” với khủng hoảng nợ công như Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý…rồi làm sụp đổ ngành ngân hàng và suy vi chính phủ đảo quốc Cyprus… Trong những ngày này, giới truyền thông và báo chí châu Âu đang cụ nhìn lại những hy sinh mất mát khi cơn sóng thần này phủ đầu.