Hình như sự thận trọng và kỹ càng khiến ông Đoàn luôn trầm tĩnh với các kế hoạch kinh doanh, ngay trong cả thời khắc được cho là khó khăn nhất của nền kinh tế giai đoạn vừa qua
Ông Đoàn kể, khi ra nước ngoài tham gia các khóa đào tạo, ông cứ tự hỏi sao nước mình lại không có được hệ thống phân phối chuyên nghiệp như họ, làm sao để người cần bán tìm được người cần mua, mà không phải quá nhọc nhằn rao bán… “Lúc ấy tôi thấy bức bối, cần phải đổi thay. Khi doanh nghiệp ở quy mô nhỏ và vừa, các nhà buôn này có thể đảm đương khá tốt công việc điều hành, song khi quy mô tăng lên, tầm hoạt động rộng hơn, khả năng bao quát giảm đi.
Ông Đoàn cùng một số lái buôn mải mê với kế hoạch thành lập Hội đồng thương buôn và Gia đình (dưới sự chỉ đạo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam), dự kiến sẽ ra mắt vào ngày 20/10 tới, với lễ tiếp thu 50 gia đình - những thành viên trước tiên của Hội đồng. Trong 500 thương hiệu thành công nhất ở Mỹ, có tới 1/3 là các công ty gia đình.
Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang trải qua khó khăn để đạt được đề nghị tái cấu trúc, đổi mới mô hình tăng trưởng, các doanh nghiệp buộc phải linh hoạt tìm hướng đi phù hợp”, ông Đoàn điềm tĩnh lý giải cho cách xử lý của mình.
“Từng thành viên trong gia đình đó không lúc nào sao nhãng với vị trí của mình trong sự nghiệp kinh dinh của dòng tộc.
Song chừng như mọi việc không xuôi chèo, mát mái”, ông Đoàn chia sẻ một phần lý do thôi thúc ông và một số doanh gia khác tập hợp dựa trên ý tưởng nuôi dưỡng truyền thống kinh doanh từ trong gia đình, nhưng không đi ngược khuynh hướng hội nhập quốc tế. Sự chuẩn bị sớm sẽ bảo đảm trong vòng 10 năm nữa, hoặc bất kể lúc nào tôi muốn tháo lui, đội quân cận kề sẽ vào guồng ngay”, ông Đoàn tâm tình.
Khánh An. “Chúng tôi không muốn Phú Thái hay các doanh nghiệp nào đó chỉ là của riêng mình, mà phải trở thành sự nghiệp của gia đình, dòng tộc và lớn hơn, trở nên doanh nghiệp của dân tộc.
Vì sao chúng ta không nhìn tới ngày mai của những gia đình lái buôn Việt Nam ngay từ bây giờ”, ông Đoàn bảo vệ quan điểm. Cơ sở để ông Đoàn được vinh danh trong những nhân vật tiền phong chính là sự thành công của Phú Thái trên chặng đường khẩn hoang ra một lĩnh vực kinh dinh mới mẻ ở Việt Nam: lĩnh vực phân phối - bán sỉ.
Quơ kế hoạch đào tạo, định hướng nghề của những thành viên trong gia đình này đã được cân nhắc, phân tích và lên kế hoạch cụ thể từ nhiều năm trước.
Tuy cho tới thời điểm này, nhiều mong muốn được gửi gắm cho VDA, nhất là đưa VDA trở nên một thương hiệu nội địa lớn, đủ sức đối trọng với các thương hiệu nước ngoài trong lĩnh vực phân phối, bán lẻ đã không trở thành sự thật, song dầu sao, VDA cũng đã tạo nên một tiếng chuông cảnh tỉnh cho không chỉ doanh nghiệp, mà cả với các cơ quan quản lý quốc gia trong sự chuẩn bị hội nhập của doanh nghiệp.
Lo xa trong Hội đồng lái buôn và Gia đình vào thời khắc này sẽ đóng vai trò như một tác nhân, tạo nên những thay đổi trong tư duy quản trị doanh nghiệp của các công ty gia đình tại Việt Nam. Cho tới thời khắc này, Phú Thái đã trở thành một trong những doanh nghiệp phân phối - bán sỉ hàng đầu Việt Nam. “Song, đi cùng với đó là câu hỏi, trong tuổi đầu của sự phát triển của doanh nghiệp, mô hình kinh doanh theo kiểu ‘gia đình’ vẫn thành công hơn?”, ông Đoàn tâm can khi nói về tỷ lệ thành công không cao trong các kết liên giữa các doanh nghiệp Việt Nam với nhau hay giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài… Nhìn lại, mọi việc đã diễn ra đúng như người tiền phong Phạm Đình Đoàn dự liệu.
Với mong muốn tụ họp các gia đình thương lái tiêu biểu và uy tín hàng đầu Việt Nam trong một tổ chức, một mặt, để tôn các gia đình doanh gia đã đóng góp cho sự phát triển và hội nhập của Việt Nam, nhưng theo ông Đoàn, cũng là để kết liên sức mạnh nhằm xây dựng truyền thống kinh dinh và văn hóa doanh nghiệp, thương nhân trong mỗi gia đình.
So với nhiều quốc gia, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam còn quá trẻ, với hơn 20 năm, kể từ những năm 1990 trở lại đây. Các thương buôn thế hệ thứ nhất đang có kế hoạch đào tạo thế hệ kế tiếp một cách khá bài bản. Ở châu Á, tỷ lệ này còn cao hơn.
Nhất là với doanh nghiệp đang dựa vào tiếng tăm của những người sáng lập, thì sự chuyển giao dễ gây nên sóng gió. “Kinh dinh là chuyện hàng ngày, chẳng bao giờ nói hết. Đợt này, ông Đoàn xuất hiện nhiều hơn trên báo chí. Tuy nhiên, đây không hẳn là điều mà ông Đoàn mong muốn, nhất là khi mong ước về sự trường tồn của các thương hiệu Việt đang là điều mà ông và những thương nhân đời đầu của Việt Nam nuôi dưỡng.
Khi về nước, tôi quyết định dừng việc làm cũ, bắt đầu kinh dinh. Bước chuyển giao trở nên khó khăn hơn”, ông Đoàn phân tách. Tuy nhiên, chính ái tình này đã giới hạn tầm phát triển của doanh nghiệp.
Nhưng dịp này thì khác. Nếu muốn bền, thì phải học. Bây giờ, trong số 13 người, gồm cả con và cháu của ông Đoàn, 5 người đang được đầu tư đi học ở nước ngoài. “Trong gia đình, vợ tôi là người được giao trách nhiệm về chăm lo việc học hành, đào tạo cho con cháu trong nhà. Năm 2012, ông Phạm Đình Đoàn được chọn lựa là một trong 50 nhân vật tiền phong.
“Không có một mô hình chuẩn nào cho sự chuyển giao đời trong các gia đình nhà buôn, dù ở nước nào. Sau đó, các doanh nghiệp buộc phải vươn ra ngoài, cạnh tranh trong sân chơi đồng đẳng với doanh nghiệp đại chúng, doanh nghiệp quốc tế”, ông Đoàn phân tích. Chúng tôi sẽ cùng nhau tạo nên sự thay đổi theo chiều hướng tích cực nhất. Đúng như ông Đoàn nói, cuộc chuyển giao đời trong khá nhiều doanh nghiệp không thực sự trót lọt.
Lợi thế của các công ty này so với các công ty khác, đó chính là ái tình với công ty, sự gắn kết trong gia đình chính là động lực để tạo ra những điều kỳ diệu, để người sáng lập có thể dành cả thế cuộc cho doanh nghiệp mình kiến lập. 3. Nhưng lúc này, quan điểm kinh dinh hiện đại, bài bản từ nước ngoài của thế hệ kế tiếp lại khó bắt kịp vào Việt Nam - thị trường vẫn đang trong quá trình tiệm cận thông lệ quốc tế.
Điều này khác với lệ thường. Học ở đây không chỉ là học thức, kiến thức, mà cả truyền thống gia đình. Đó là lý do nhiều thương hiệu công ty gia đình nổi tiếng thế giới thay đổi cả cơ cấu sở hữu lẫn quản trị để giữ lại được thương hiệu, doanh nghiệp của hụi. Chính sự chuẩn bị bài bản và chuyên nghiệp như vậy, sẽ bảo đảm trong bất cứ cảnh huống nào, các thành viên có thể kế tục sự nghiệp một cách trơn, không ảnh hưởng tới sự ổn định và phát triển của doanh nghiệp”, ông kể lại.
Tuy nhiên, điều mà tôi học hỏi được khi có dịp tiếp xúc với các gia đình lái buôn truyền thống của thế giới, đó là tính định hướng và kỷ luật mà từng thành viên gia đình sẽ phải tuân thủ vì mục đích chung là sự nghiệp kinh doanh của gia đình, dòng họ”, ông Đoàn kể về việc xác định vị trí của từng người trong bữa ăn của một gia đình tỷ phú Thái Lan, Trung Quốc mà ông có dịp là khách mời.
Phải nói thêm là, Việt Nam có truyền thống đánh giặc, nhưng chưa có truyền thống kinh dinh và làm ăn lớn.
Hiện nay, kế hoạch dài hơi trong chuyển giao thế hệ của vị doanh nhân thế hệ 6x này đang được thực hành một cách trầm tĩnh. Nhưng khoảng thời gian này cũng đã đủ để đời doanh gia trước hết tính tới chuyện chuyển giao.
Nhắc lại câu chuyện 4 thương hiệu nội địa lớn nhất trong lĩnh vực phân phối bán lẻ của Việt Nam kết liên với nhau để thành lập Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển hệ thống phân phối Việt Nam (VDA) vào năm 2007, tuồng như ẩn trong nhiều lý do, có sự bức bối, lo xa của một người điềm tĩnh, nhưng thận trọng với các thời cơ và thách thức của thị trường.
Truyền thống kinh doanh của người Việt đang bắt rễ từ chính những điều tưởng như khó nắm bắt này… Trò chuyện với doanh gia Phạm Đình Đoàn: Ông tính tới kế hoạch đào tạo cho các thế hệ kế tiếp từ khi nào? Nhiều năm trước, khi tôi thấy rằng, kinh dinh ở Việt Nam đã hết thời dựa vào kinh nghiệm.
Thực ra, mô hình công ty gia đình khá phổ quát trên thế giới. Hậu quả là, ngay trong gia đình, các thế hệ không tìm được ngôn ngữ chung.
Tuy nhiên, đường đến tới Phú Thái của ông Đoàn lại bắt đầu từ những băn khoăn rất bóng gió của một chuyên gia được đào tạo bài bản trong lĩnh vực… thực phẩm.
2. “Cũng có những lái buôn thế hệ đầu khó ưng thay đổi theo khuynh hướng khi lo sợ không kiểm soát được đứa con mình đứt ruột đẻ ra.
Tôi không muốn sẽ có tình trạng con cái than phiền bác mẹ chặt đẹp quá, hay không dám quyết, còn bác mẹ lại lo âu con cái không đủ kinh nghiệm để tiếp quản sự nghiệp gia đình, mà ngăn cản sức sáng tạo. Định hướng phải gây dựng được truyền thống kinh dinh ngay trong gia đình mình là điều mà những thành viên sáng lập Hội đồng lái buôn và Gia đình tâm niệm.
Ông Phạm Đình Đoàn, chủ toạ, giám đốc điều hành Tập đoàn Phú Thái 1. Đây cũng là thương hiệu được nhắc tới trong những vậy góp nhặt năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối nội địa từ trước khi Việt Nam trở nên thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Cũng phải nói thêm, theo phân tách của nhà sử học Dương Trung Quốc, về căn bản, do đặc thù phát triển của lịch sử dân tộc, cộng đồng lái buôn Việt Nam chưa hội đủ các nhân tố để tạo nên cái gọi là truyền thống kinh doanh. Lấy số liệu từ Ban đại diện Hội đồng thương gia và Gia đình, 100 công ty gia đình lớn nhất Việt Nam đang đóng góp khoảng 1/4 GDP của cả nước, những cơn sóng gió này không đơn giản chỉ là việc của riêng doanh nghiệp.
Ban đầu rất khó khăn, vừa là quản lý, vừa làm viên chức, tầm bạn hàng… Nhưng dù sao, đó cũng là một lựa chọn đúng đắn”, ông kể lại.
Trong nhiều doanh nghiệp, đời thứ hai đã bắt đầu nhập cuộc. Sẽ có những thay đổi theo từng thời đoạn, từng kế hoạch kinh doanh. Có thể, cầm cố của ông và những đồng nghiệp. Thực tế ở Việt Nam, đời thương buôn đầu tiên thành công phần lớn nhờ kinh nghiệm tự đúc rút trong quá trình kinh dinh, nhờ khai khẩn mối quan hệ, cũng như nhịp kinh doanh rộng mở của nền kinh tế trong tuổi mở cửa.
Có nghĩa là, sẽ có những đổi thay mang tính tư duy trong văn hóa kinh dinh của người Việt. “Tuy nhiên, điều này không cản trở những cầm trong hiện tại và ngày mai, nhất là khi truyền thống ấy được gắn với truyền thống gia đình vốn vững bền trong văn hóa Việt Nam.
“Tuy nhiên, có thể thời kì duy trì mô hình công ty gia đình ở Việt Nam sẽ kéo dài thêm 20 - 30 năm nữa, để tạo nên những nền móng kiên cố. Nhờ VDA, các doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối bán sỉ bừng tỉnh trước những thách thức lớn từ hội nhập, để đi nhanh hơn, chọn lựa cách chơi, chỗ chơi hợp lý hơn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét