Đại tướng có những xu hướng lúc khóc thầm.

Ngôi nhà của Đại tướng ở số 30 Hoàng Diệu

Ảnh: Reuters Tôi được tiếp xúc Đại tướng nhiều lần. Nghe xong tôi sẽ viết”. Đó là năm 1997. Nhà sử học người Mỹ John Prados đánh giá Đại tướng là người làm thay đổi định hình lịch sử hiện đại.

Nếu không có triết lí quân sự của ông. Đại tướng đại diện cho môn phái chiến tranh dân chúng độc đáo của Việt Nam.

Mỹ đánh giá cao Đại tướng và muốn gặp ông để “biết con người đã đánh bại mình”. Ông sống cuộc đời liêm khiết. Họ hiểu ra người Việt Nam chỉ muốn hòa bình.

Ông Ngọc Trình đã hy sinh nhưng gia đình chưa nhận được chế độ chính sách gì. Tôi cũng quên nhiều.

Có lần tôi muốn mời Đại tướng viết một bài nhân hội nghị kỷ niệm 50 năm thắng lợi Việt Bắc. Bức tượng… của anh em. Việt Anh (ghi). Tôi có dịp đưa cháu nội của ông Ngọc Trình. Ông gọi tôi đến và bảo: “Đã 50 năm rồi. Ông đã ký nhận ông Ngọc Trình là thành viên của đội để đề nghị có chế độ với gia đình ông. Hà Nội là biệt thự kiểu Pháp mà hầu như thường trang hoàng gì nhiều. Thư ký của Đại tướng cho biết Đại tướng nhiều khi còn khóc thầm vì nhiều anh em trong số 34 người đó mỗi người một nơi.

Gắn với danh tiếng Đại tướng. Và sau những cuộc tiếp xúc đó. Ở chiến dịch Điện Biên Phủ. Một lần khác. Trong nhà toàn là cờ thêu. Đồng đội và quê hương gửi tặng. Đại tướng lắng tai suốt hai tiếng đồng hồ. Khi gặp Đại tướng. Có những chỉ huy người Pháp. Đại tướng vẫn tiếp đón chúng tôi ở bộ tràng kỷ cũ.

Lòng kiêu dũng của người làm tướng khác với người chiến sĩ cầm súng đối diện với kẻ địch trên mặt trận. Đó là dám quả quyết. Đại tướng còn lên Thái Nguyên tham gia hội nghị cuối năm đó. Là một trong 34 người trước nhất trong đội Việt Nam tuyên truyền phóng thích quân đến gặp Đại tướng.

# Độc đáo của Việt Nam. Ông lúc nào cũng rất cương trực. Ông cũng dặn dò chúng tôi: viết lịch sử cần phản ánh được lịch sử oai hùng của dân tộc. Không đòi hỏi “vì tôi cống hiến mà phải được cái này cái kia”. Dám chịu trách nhiệm trước sinh mạng của hàng vạn con người. Phương châm tác chiến được đổi thay chỉ trước mấy tiếng trước khi nổ súng. Việt Nam chẳng thể giành thắng lợi trong các cuộc chiến với các thần thế lớn mạnh hơn rất nhiều.

Chiến tranh là do các nước khác mang đến. Đại tướng đại diện cho môn phái chiến tranh quần chúng. Sau đó tôi cùng Đại tướng và thư ký là ông Nguyễn Huyên ngồi làm việc. Cậu nói lại cho tôi diễn biến chiến dịch. Trước thành bại của cuộc chiến.